İİK 89/3 MENFİ TESPİT DAVALARINDA YARGILAMA GİDERİ VE VEKALET ÜCRETİNDEN HANGİ TARAF SORUMLUDUR?

İİK 89/3 MENFİ TESPİT DAVALARINDA YARGILAMA GİDERİ VE VEKALET ÜCRETİNDEN HANGİ TARAF SORUMLUDUR?

İcra hukukunda üçüncü kişiler için ağır sorumluluklar doğrulabilen haciz ihbarnameleri, süresinde itiraz edilmediğinde içinden çıkılmaz bir hal alabilmektedir. 89/1 ve 89/2 ihbarnamelerine itiraz etme sürelerini kaçıran üçüncü kişi, borcun zimmetinde sayılması tehlikesiyle karşı karşıya kalır ve elindeki tek hukuki silah 15 gün içinde İİK 89/3 uyarınca menfi tespit davası açmaktır.

Fakat sırf ilk iki ihbarnameye itiraz etmeyerek davanın açılmasına neden olduğu düşünülen üçüncü kişi, davada haklı çıksa dahi yargılama giderlerini ve vekalet ücretini ödemek zorundamıdır? Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun son yıllardaki güncel içtihatları,uygulamadaki bu kafa karışıklığını kesin bir çizgiyle sonlandırmıştır.

İşbu yazımızda oluşabilecek ihtimallere göre meydana gelebilecek sonuçlar Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2022/11-62 E., 2023/464 K. Sayılı ve  Yargıtay 3. HD. 2024/489 E., 2024/4139 K. Sayılı ilamları ışığında tartışılacaktır.

Davayı Kazanan Üçüncü Kişi Masraf Ödemez!

Geçmiş yıllarda üçüncü kişinin gönderilen ilk iki ihbarnameye sessiz kaldığından bahisle, bu davanın açılmasına kendi kusuruyla sebebiyet verdiği ve bu nedenle masrafları üstlenmesi gerektiği şeklinde yorumlar yapılabilmekteydi. Ancak Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına göre; üçüncü kişinin kanunun kendisine açıkça tanıdığ ıbir dava hakkını (İİK 89/3) kullanması aleyhine yorumlanamayacaktır.

Eğer üçüncü kişi açtığı menfi tespit davasını kazanırsa, yargılama giderleri ve vekalet ücretinden kuralolarak davalı alacaklı sorumlu olur. HMK m. 326'daki yargılama giderlerinin aleyhine hüküm verilen taraftan alınacağı şeklindeki genel kural burada datavizsiz işler.

Alacaklı Bu MasraflardanNasıl Kurtulabilir? (HMK 312/2 İstisnası)

Bu noktada çok ince ve kritik birusul ayrımı devreye girer. Davalı alacaklının yargılama gideri ve vekalet ücreti ödemekten kurtulabilmesinin tek bir yolu vardır:

Alacaklı, aleyhine İİK 89/3 menfi tespit davası açıldığında davanın reddini savunmak yerine, ön inceleme duruşmasına kadar davayı kabul etmelidir. Eğer alacaklı davayı bu aşamada kabul ederse, davanın açılmasına kendi hal ve hareketleriyle sebebiyet vermediği gerekçesiyle masraflardan ve vekalet ücretinden muaf tutulur.

Ancak alacaklı esasa girer,davanın reddini talep eder ve uyuşmazlığı sürdürürse, kaybeden taraf olarak masraflardan kaçma şansını tamamen yitirecektir.

Harç Maktu, Vekalet Ücreti Nispîdir!

İİK 89/3 davalarında gözden kaçan ve telafisi zor olan en önemli detay harç ve vekalet ücretinin türüdür:

• Bu dava, doğası gereği maktu harca tabidir.Üçüncü kişi dava açarken dava değeri üzerinden nispi harç ödemek zorunda kalmaz.
• Ancak davanın konusu belli bir bedele ilişkin olduğundan, davayı kazanan davacı üçüncü kişi lehine hükmedilecek vekalet ücreti maktu değil; dava değeri üzerinden hesaplanacak nispî vekalet ücreti olmalıdır.(Yargıtay 3. HD. 2024/489 E., 2024/4139 K.)

Özetle; İİK 89/3 uyarınca açılan menfi tespit davalarında, salt ilk ihbarnamelere sessiz kalındı diye tümmaddi külfetin üçüncü kişinin omuzlarına yüklenmesi hukuken mümkün değildir.Davalı alacaklı, süreci uzattığı ve davayı ön inceleme aşamasında kabul etmediği takdirde, nispi vekalet ücreti dahil tüm yargılama giderlerine katlanmak zorundadır.

Kaynakça ve Emsal Yargıtay Kararları

• Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2022/11-62 E.,2023/464 K.
• Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 2024/489 E., 2024/4139K.