İşe İade Davası: Şartlar, Süreler ve Zorunlu Arabuluculuk

İş sözleşmesi işveren tarafından feshedilen işçinin, feshin geçerli bir nedene dayanmadığını ileri sürerek işine geri dönmesini sağlayan yol işe iade davasıdır. Dava, 4857 sayılı İş Kanunu m. 18-21 ile 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu hükümlerine tabidir ve kısa hak düşürücü sürelere bağlıdır.

İş Güvencesinden Kimler Yararlanır?

İşe iade davası açabilmek için işçinin iş güvencesi kapsamında olması gerekir. Bunun için şu şartların birlikte bulunması aranır:

• İşyerinde otuz veya daha fazla işçi çalışıyor olmalıdır. (Aynı işkolunda birden fazla işyeri bulunan işverenlerde bu sayı, tüm işyerlerindeki toplam işçi sayısına göre belirlenir.)
• İşçinin en az altı aylık kıdemi bulunmalıdır.
• İş sözleşmesi belirsiz süreli olmalıdır.
• İşçi, işletmenin bütününü yöneten işveren vekili veya işçiyi işe alma ve işten çıkarma yetkisi bulunan işveren vekili konumunda olmamalıdır.

Fesih Nasıl Yapılmalıdır?

İş güvencesi kapsamındaki işçinin sözleşmesini fesheden işveren, feshi yazılı olarak bildirmek ve fesih sebebini açık ve kesin şekilde belirtmek zorundadır. İşçinin davranışı veya verimi ile ilgili nedenlerle fesihte, işçinin savunmasının alınması gerekir. Bu şekil şartlarına uyulmaması, feshin geçersizliği sonucunu doğurabilir.

Süreler: Önce Arabulucu, Sonra Mahkeme

İşe iade talebinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Bu bir dava şartıdır.

1. Arabulucuya başvuru: Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde yapılmalıdır.
2. Dava açma: Arabuluculuk görüşmelerinde anlaşma sağlanamazsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılmalıdır.

Bu süreler hak düşürücü niteliktedir; kaçırılması hâlinde işe iade talebi incelenmez.

İspat Yükü

Feshin geçerli bir nedene dayandığını ispat yükü işverene aittir. İşçi, feshin başka bir sebebe dayandığını iddia ederse bu iddiasını ispatla yükümlüdür.

Davanın Sonuçları

Mahkeme feshin geçersizliğine karar verirse:

• İşçinin işe iadesine,
• İşçinin çalıştırılmadığı süre için en çok dört aya kadar doğmuş bulunan ücret ve diğer haklarının ödenmesine (boşta geçen süre ücreti),
• İşveren işçiyi işe başlatmazsa ödenecek işe başlatmama tazminatının miktarına (işçinin en az dört, en çok sekiz aylık ücreti tutarında)

hükmeder.

Kesinleşmeden Sonra İzlenecek Yol

Karar kesinleştikten sonra işçi, kesinleşen kararın tebliğinden itibaren on iş günü içinde işe başlamak için işverene başvurmalıdır. Bu süre içinde başvurmayan işçi açısından fesih geçerli sayılır ve işveren yalnızca bu feshin hukuki sonuçlarıyla sorumlu olur.

İşçinin başvurusu üzerine işveren işçiyi bir ay içinde işe başlatmazsa, mahkemece belirlenen işe başlatmama tazminatını ve boşta geçen süre ücretini ödemekle yükümlü olur.

Sonuç

İşe iade sürecinde en sık yapılan hata, sürelerin kaçırılmasıdır. Fesih bildirimini aldığınız andan itibaren süre işlemeye başlar. Hak kaybı yaşamamak için fesih yazısını ve iş sözleşmenizi saklayarak gecikmeden hukuki destek almanız önerilir.