Bir kişinin vefatıyla birlikte mirasçılar, terekeyi yani mirasbırakanın malvarlığını bir bütün olarak kazanır. Bu bütüne yalnızca mal ve haklar değil, borçlar da dahildir. Kural olarak mirasçılar, mirasbırakanın borçlarından kişisel olarak ve müteselsilen sorumludur. Borçların varlıkları aştığı durumlarda mirasçıyı bu sorumluluktan kurtaran yol, mirasın reddidir.
Kimler Mirası Reddedebilir?
Türk Medeni Kanunu m. 605/1 uyarınca yasal ve atanmış mirasçılar mirası reddedebilir. Her mirasçı reddetme hakkını kendisi için kullanır; mirasçılardan birinin reddetmesi diğerlerini bağlamaz.
Ret Süresi: Üç Ay
TMK m. 606'ya göre ret süresi üç aydır. Bu süre:
- Yasal mirasçılar için, mirasçı olduklarını daha sonra öğrendikleri ispat edilmedikçe, mirasbırakanın ölümünü öğrendikleri tarihten,
- Vasiyetname ile atanan mirasçılar için, tasarrufun kendilerine resmen bildirildiği tarihten
itibaren işlemeye başlar.
Süre içinde mirası reddetmeyen mirasçı, mirası kayıtsız şartsız kazanmış sayılır. Ancak önemli sebeplerin varlığı hâlinde sulh hukuk hâkimi, yasal mirasçılara ve atanmış mirasçılara tanınan süreyi uzatabilir veya yeni bir süre verebilir (TMK m. 615).
Ret Nasıl Yapılır?
Ret, mirasbırakanın son yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesine sözlü veya yazılı beyanla yapılır (TMK m. 609). Beyanın kayıtsız ve şartsız olması gerekir. "Borçlar şu tutarı aşarsa reddediyorum" gibi şarta bağlı bir beyan geçerli değildir.
Mahkeme ret beyanını bir tutanağa geçirir. Uygulamada bu işlem, ilgili kişilerin dilekçe ile başvurması ve mirasçılık belgesi, nüfus kaydı gibi belgelerin sunulmasıyla yürütülür. Ret beyanının mahkemece tescil edilmesi bir dava değil, çekişmesiz yargı işidir.
Hükmen Ret: Terekenin Borca Batık Olması
TMK m. 605/2'ye göre ölüm tarihinde mirasbırakanın ödemeden aciz olduğu açıkça belli veya resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılır. Buna "hükmen ret" denir.
Hükmen ret için ayrıca bir beyanda bulunmaya gerek yoktur ve üç aylık süre ile bağlı değildir. Ancak alacaklılar mirasçılara karşı takip başlattığında, mirasçıların hükmen ret olgusunu tespit davası ile mahkemede ispatlaması gerekebilir.
Reddetme Hakkını Kaybettiren Davranışlar
TMK m. 610 uyarınca ret süresi içinde:
- Terekenin yönetimi için gerekli olanın ve mirasbırakanın işlerinin olağan şekilde yürütülmesinin ötesine geçen işlemler yapan,
- Tereke işlemlerine karışan veya terekeye ait malları gizleyen ya da kendisine maleden
mirasçı, mirası reddedemez.
Örneğin mirasbırakanın aracının satılması veya banka hesabındaki paranın mirasçı tarafından harcanması, reddetme hakkının kaybına yol açabilir. Bu nedenle borçlu olduğundan şüphelenilen bir terekede, ret kararı verilmeden önce tereke mallarına dokunulmaması önemlidir.
Mirasın Reddinin Sonuçları
Mirası reddeden mirasçı, hiç mirasçı olmamış gibi kabul edilir ve mirasbırakanın borçlarından sorumlu olmaz. Reddeden yasal mirasçının payı, mirasbırakan ondan önce ölmüş gibi kendi altsoyuna geçer. Bu nedenle mirasçıların çocuklarının da ayrıca ret beyanında bulunması gerekebilir.
En yakın yasal mirasçıların tamamının mirası reddetmesi hâlinde ise tereke, sulh hukuk mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilir.
Sonuç
Mirasın reddi, kısa süreye bağlı ve geri dönüşü olmayan bir işlemdir. Terekenin borçlu olup olmadığından emin değilseniz, sürenin dolmasını beklemeden terekenin tespiti ve resmî defter tutulması gibi yollar da değerlendirilmelidir. Bu konuda bir avukattan destek almanız önerilir.
Bu sitedeki içerikler bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.